• nl
  • en

Samenwerken aan een transparante sector

In de serie 'Data in het boerenbedrijf' is de boer aan het woord over de uitdagingen van deze tijd. Wat doe je met al die data in het boerenbedrijf, wat gaat er veranderen, wat levert het je op en voor welk probleem is JoinData de oplossing?

Ad Raaijmakers Akkerbouw en Gewasverzorging ligt precies tussen Nationaal Landschap Het Groene Woud en het stedelijke gebied in het Brabantse Best. Het is een loonwerkersbedrijf en een leerbedrijf. Ad en Jolanda vinden het ontzettend leuk om samen met anderen hun kennis over te dragen. Het houdt ze ook jong en in beweging. Zo kwam het ook dat twee studenten -een geotechniek en de ander plantteelt- alle informatiestromen in een overzichtelijke flowchart hebben vastgelegd. Een mooi startpunt voor een veelomvattend automatiseringsproject.

De combinatie van theorie en praktijk vinden ze belangrijk. Hun pand is daar helemaal op gebouwd en ingericht, met studielokalen en een flink stuk oefengrond. Toen ze in 2014 hierheen verhuisden hebben ze goed nagedacht over wat op deze plek handig en nodig was. Ze hakselen mais, zaaien, en beschermen het gewas naast gangbaar ook op een mechanische manier. Onderdeel van hun bedrijf is een meer dan 60 jaar oude werktuigencoöperatie. In de werkplaats vindt ook onderhoud van machines plaats voor de Werktuigencoöperatie en voor derden. ‘Oh, en we hebben inmiddels een biologische tak, met onder andere soja.’ somt Jolanda verder op. Ze wijst naar de  heg rondom het huisperceel, voorheen een appelboomgaard. ‘Omdat er zo weinig bomen en bosjes in deze omgeving zijn overgebleven, hebben we die in overleg met de buren laten staan.’

Jolanda komt oorspronkelijk uit de zorg. Het verbaast haar dat gegevens 4 keer moeten worden ingevoerd, dat systemen niet op elkaar zijn afgestemd, dat geen enkel informatiesysteem het hele bedrijf overziet. Het zijn allemaal losse eindjes, iedere leverancier en instelling registreert anders, gebruikt andere uitgangspunten. ‘Of het nu gaat om onze eigen mestregistratie, financiën, voorraadbeheer, of om certificerende instanties als het CBS, alles moet overal opnieuw. Vaak kan ik wel registreren per perceel, maar die percelen worden niet bij elkaar opgeteld. Dat moet toch beter kunnen?’

Beter samenwerken

Als ze in 2017 op zoek gaat naar een bedrijfsmanagementsysteem heeft ze een helder beeld van wat nodig is. Na een uitgebreide zoektocht blijkt dat gewoonweg niet te bestaan. Jolanda’s enige mogelijke conclusie: die softwarebedrijven zitten dus gewoon te slapen. ‘Ze zullen nu toch echt moeten gaan samenwerken en dat oude verdienmodel moeten loslaten. Anders worden ze ingehaald, het is de macht van de massa.’

Trots laat ze de kleurrijke poster zien die de studenten vorig schooljaar hebben gepresenteerd. ‘Hier word je toch helemaal warm van? Het systeem is als concept uitgewerkt! Met een spreadsheet, die het makkelijk maakt om in te vullen. Maar als je dit systeem wil gaan realiseren komt de vraag: hoe ga je dat financieren? Het is voor alle akkerbouwers, en ook voor de hele agrarische sector in Europa interessant en voor ons alleen als bedrijf niet te betalen.’ In samenwerking met ZTLO zijn ze nu in contact met een ontwikkelaar om al die koppelingen te leggen. En ze gaan natuurlijk ook gebruik maken van JoinData.

Ze zullen nu toch echt moeten gaan samenwerken en dat oude verdienmodel moeten loslaten!

10 jaar investeren

Jolanda weet ook dat het ingewikkelder is dan het lijkt om alle partijen hierin mee te krijgen. Daarom rekent ze erop dat het ook haar 10 jaar gaat kosten. ‘Dan wil ik dat het er compleet staat!’ roept ze resoluut. Een heel belangrijk uitgangspunt vindt ze zelf de regie houden. ‘Je moet zelf kunnen bepalen welke gegevens je met wie deelt. Maar tegelijk moeten we af van het idee dat we informatie moeten binnenhouden. Iedereen weet alles al van iedereen. Als bedrijf heb je de keuze: hoe ga je daarin zitten? Ik denk dat het belangrijk is in deze tijd om transparant te zijn. Ook voor consumenten. Mensen willen weten wat hier gebeurt en waar hun eten vandaan komt.’ Dat is volgens Jolanda ook te merken aan de vraag naar rondleidingen, geïnteresseerde fietsers die wat komen drinken, contacten met de IVN, bezoeken van basisscholen. Zelfs verjaardagen worden in het pand gevierd. ‘Buiten naar binnen halen, dat was een van onze doelstellingen met dit pand.’

Efficiënt gebruik van data gaat voor Jolanda ook over transparantie. Zeggen wat je doet en doen wat je zegt. Inzicht in de bedrijfsvoering is belangrijk, niet alleen voor de bank. ‘Maak maar eens een liquiditeitsbegroting, dat is een heel gedoe! Doordat ik voor de bank alles moest uitzoeken kreeg ik zelf ook veel beter inzicht. Ik zag wat er met de geldstromen gebeurde en daardoor wordt er door ons kritischer naar de voorraad gekeken.

Systemen op elkaar afstemmen

Wat data in de toekomst gaat betekenen? Jolanda noemt vele administratieve en praktische voorbeelden. Je kunt op het veld al beginnen met invoeren van de werkzaamheden, je mobiel weet de tijd (start, stop), je locatie, wie je bent. De veldspuitmachine spuit -op basis van GPS- plaatsspecifiek. Met drones meet je percelen. De grondmetingen worden door scanapparaten uitgevoerd. Ad en Jolanda volgen ontwikkelingen in de precisielandbouw en ze investeren in nieuwe apparaten. Het wordt voor hen pas echt handig als alle systemen ook op elkaar zijn afgestemd.

Eigenaarschap

Natuurlijk is veiligheid belangrijk, je wil niet dat je gegevens op straat komen te liggen. Maar dat is volgens Jolanda een onderwerp waar je het niet eens over zou hoeven hebben, dat moet gewoon goed geregeld zijn. Ze hoopt verder dat je alleen die gegevens te zien krijgt waar je wat aan hebt, want anders zie je door de bomen het bos niet meer. Er is zo ontzettend veel. Jolanda begrijpt ook de pijn van sommige collega’s wel, want wat gebeurt er met mijn informatie? ‘Je kunt het zelf ook niet overzien, dat is het probleem. Maar JoinData moet volgens mij vooral het probleem van eigenaarschap oplossen.’

Jos Tholen, business development:

‘De vraag Dit moet toch beter kunnen? duidt op de versnippering in Food&Agri. Een belangrijk thema, want dit is een beperking voor keteninnovatie. JoinData doorbreekt dit door het creëren van inzicht en overzicht voor de agrarisch ondernemer. De oproep van Jolanda voor betere samenwerking is daarom ook een logische. Door de versnippering zijn veel bedrijven te zeer gericht op de specifieke sector of keten, terwijl het cruciaal is het ecosyteem in beeld te hebben. Daarnaast krijgt klantgerichtheid door connectivity en data science een heel nieuwe lading. We zouden veel beter in staat moeten zijn om de klantreis helder te krijgen en dus aan te sluiten op de wensen en behoeften van klanten. Mooie voorbeelden hiervan vind je in de online retail bij bijvoorbeeld Amazon en bol.com. Als sector zullen we transparant moeten zijn en uitdagingen integraal aanpakken. De waarde van data zit niet in de hoeveelheid, maar juist in de variëteit en de toepassing door de gebruiker. Onderlinge afstemming leidt tot transparantie en dus beter overzicht. Zoals Jolanda aangeeft is duurzaamheid ook een grote drijfveer voor transparantie. Consumenten willen weten waar en hoe hun voedsel wordt geproduceerd. Deze trend vertaalt zich in de keten door naar de agrarisch ondernemer. Vanuit inzicht en overzicht naar controle en regie. Daar speelt JoinData een belangrijke rol in.’